ابو القاسم سلطانى
247
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
بزند و نيمگرم تناول نمايند در سرفه و خلط سينه سودمند است . آشاميدن آب نارنج با شكر و يا آب پخته شده آن با شكر ، صفرا را خارج و خمارى را رفع مىكند و براى بيماريهاى صفراوى مناسب است . زيادهروى در مصرف آن كبد را ضعيف مىكند مگر آنكه با شكر و عسل خورده شود ( 4 * ) . پوست آن گرم ، مقوى قلب و در غشى نافع است و شريف گويد خوردن پودر پوست ميوه خشك شده با آب گرم دردهاى متواتر شكم را از بين مىبرد چنانچه مدتى آن را با روغن زيتون مصرف نمايند انواع كرمهاى دراز روده را مىكشد و خوردن حدود ده گرم آن در گزيدگى كژدم و ساير گزندگان سودمند است ( 2 * ) . پوست زرد نارنج نشاطآور و خوردن 5 / 3 گرم خشك آن در تهوع ، استفراغ ، قولنج موثر و انگلهاى روده را از بين مىبرد . دانه ( هسته ) نارنج پادزهر سموم گزندگان است . مقدار خوراك پوستكنده آن 7 گرم مىباشد . ضماد پخته و لهشده ميوه كامل ( با پوست و دانه ) در گال ، خارش ، جوشهاى سر موثر پوست و مو را نرم مىكند ( 4 * ) . خشك شده ريشههاى باريك درخت نارنج با شراب بهترين پادزهر سموم سرد مىباشد ( 2 * ) . قسمت قابل مصرف : ميوه ، پوست ميوه ، برگ ، گل ، دانه و اسانس مىباشد . تركيبات شيميائى : پوست نارنج محتوى يك ماده تلخ به نام اورانتيامارين ، اسيد اورانياماريك ، گلوكزيدهاى هسپريدين ، ايزوهسپريدين ، هسپريدوزيد ، موسيلاژ ، رزين و اسانس متشكل از 90 درصد ليمونن ، فلاونوئيدها ، كومارينها ، ترىترپنها مىباشد . فلاونوئيد اثر ضد التهاب ، باكتريسيد و ضد قارچ دارند . ميوه داراى Cirantine است . از برگها اسانس Petit - grin و از شكوفهها اسانس نرولى Neroli استخراج مىشود . موارد مصرف : ميوه از هزاران سال پيش بهعنوان غذا و دارو مورد استفاده قرار گرفته است . ميوه هاضم ، ضد نفخ ، پائين آورنده تب مىباشد و در تپش قلب ، سردرد ، اسكوربوت و ناراحتى گلو موثر مىباشد . چينىها از ميوه در موارد نفخ ، طبلى شدن شكم ، و از ميوه خشك شده يا پوست در پرولاپسوس رحم و مقعد و اسهال استفاده درمانى به عمل مىآورند . پوست ميوه مقوى معده ، كمكننده ترشحات معده و ضد خونريزى مىباشد و در موارد تهوع ، استفراغ مورد استفاده قرار مىگيرد .